Lượt xem của khách bị giới hạn

[Tản văn] Chúng ta đang trao tâm trí mình cho ai?

[Tản văn] Chúng ta đang trao tâm trí mình cho ai?

Quangnguyen

Bán Muối Toàn Thời Gian, Viết Dạo Bán Thời Gian
Tác giả
Tham gia
10/7/25
Bài viết
94
Điểm cảm xúc
255
Điểm
53
Tối nay, tôi ngồi chạy deadline trong một quán cà phê quen. Đối diện tôi là một cặp đôi trẻ, trông họ rất đẹp đôi. Nhưng suốt cả buổi, họ gần như không nói với nhau câu nào. Ánh sáng từ màn hình điện thoại hắt lên gương mặt họ, mỗi người chìm trong một thế giới riêng, được dẫn dắt bởi những dòng tin, những video ngắn được thuật toán lựa chọn cẩn thận. Tôi chợt giật mình, không phải vì họ, mà vì nhận ra hình ảnh của chính mình trong đó.

Sự xâm lấn của trí tuệ nhân tạo (AI) vào đời sống của chúng ta không ồn ào như một cơn bão. Nó thầm lặng như một dòng nước, len lỏi vào từng ngóc ngách, bắt đầu từ những tiện ích nhỏ nhặt nhất.

Chúng ta vui vẻ để AI chỉ đường, chọn cho một bài hát, gợi ý một bộ phim. Chúng ta hạnh phúc khi nó giúp ta viết một email nhanh hơn, tìm một thông tin chính xác hơn. Chúng ta đã quen với sự tiện lợi ấy, quen đến mức không nhận ra mình đang dần trao đi quyền lựa chọn, từng chút một.

Tôi đã từng nghĩ, sự sáng tạo là mảnh đất cuối cùng, là thành trì bất khả xâm phạm của con người. Đó là nơi cảm xúc, trải nghiệm và những rung động sâu kín nhất được thăng hoa.

Nhưng rồi tôi thấy những bức tranh AI vẽ, những bản nhạc AI soạn, những đoạn nhạc AI hát, những đoạn thơ AI viết. Chúng đẹp, chúng hoàn hảo, chúng hay và chúng giống người đến kinh ngạc, nhưng lại thiếu đi một thứ gì đó mà tôi không gọi được tên.

Có lẽ là sự run rẩy của một bàn tay không hoàn hảo, của cái nhíu mày khi cố chinh phục những nốt cao, là nỗi đau, là niềm hạnh phúc đã chưng cất nên tác phẩm.

Và đáng sợ hơn, chúng ta đang dần quen với sự hoàn hảo vô hồn đó.

Nhưng điều làm tôi thực sự bất an, là khi AI bắt đầu chạm vào nơi sâu thẳm và riêng tư nhất: tình yêu.

Chúng ta để thuật toán quyết định ai là người “phù hợp” với mình dựa trên những phân tích dữ liệu. Chúng ta sử dụng AI để buông những lời tán tỉnh ngọt ngào. Chúng ta tìm đến những con chatbot để được an ủi, để lấp đầy khoảng trống cô đơn, thậm chí là để ngoại tình tư tưởng.

Nhà sử học Yuval Noah Harari đã từng cảnh báo về một tương lai nơi thuật toán có thể "hack" được con người, "hiểu chúng ta rõ hơn chính chúng ta hiểu bản thân mình".

Khi ấy, tình yêu có còn là một sự kết nối, hay chỉ là kết quả của một sự thao túng dữ liệu?

Có lẽ chỉ trong tương lai gần thôi, chúng ta, những con người cô đơn, hoàn toàn có thể “tạo ra” một người bạn đời hoàn hảo thật sự, người có thể sống chung, ăn chung, ngủ chung với chúng ta mà không hề cau có, cằn nhằn một câu, hay không có bất kì hành động trái ý nào với chúng ta.

Nhưng liệu rằng, chúng ta còn đủ can đảm và kiên nhẫn để đối mặt với sự phức tạp của một con người thật?

Một câu hỏi mang tính thời đại mà có lẽ tất cả chúng ta đều đang lảng tránh:

Con người có đang thật sự sử dụng AI như một công cụ?

Hay chính chúng ta đang dần biến thành công cụ cho nó, trở thành những người dùng ngoan ngoãn, vui vẻ trao đi quyền suy nghĩ, quyền cảm nhận của mình để đổi lấy sự tiện lợi, nhanh chóng và hoàn hảo?

Khi một cỗ máy có thể học tập thay ta, làm việc thay ta, sáng tạo thay ta, và thậm chí là yêu đương thay ta, như vậy thì:

Giá trị của con người nằm ở đâu?
 
Sửa lần cuối:
Top